Partnerzy: Fundacja na rzecz Dzieci ze Środowisk zagrożonych PLUS, Krakowskie Stowarzyszenie „Ocalić Szansę”
Miejsce i czas realizacji: Kraków, Nowa Huta, od 1 stycznia do 31 grudnia 2006
Czego dotyczył projekt: indywidualnego wspierania w rozwoju tzw. trudnej młodzieży z terenu Nowej Huty w Krakowie
Dofinansowanie: Europejski Fundusz Społeczny - SPO RZL, Działanie 1.5
Budżet projektu: 256 350 zł

Grupa docelowa

Osoby w wieku od 14-24 lat (70 osób). Nie mają zaufania do dorosłych, miewają kłopoty w szkole lub ją porzucili, bywają agresywni, wchodzą w konflikt z prawem. Ich zachowanie wynika z braku emocjonalnego wsparcia i z trudnej sytuacji życiowej: rodzinnej, socjalnej. Rodzice są często niewydolni wychowawczo, mają kłopoty z alkoholem, trudną sytuację życiową albo materialną itp.

Problem do rozwiązania

Nowa Huta jest dzielnicą poprzemysłową, miejskim postPGR-em, z wysokim wskaźnikiem bezrobocia, dużą skalą ubóstwa, gdzie problemy społeczne, na które odpowiada projekt są szczególnie widoczne. Jaskrawym przykładem, ilustrującym sytuację mieszkańców Nowej Huty, są tzw. „bloki cudów” – osiedle lokali socjalnych, do których kierowane są wyłącznie osoby bezrobotne lub mające problemy materialne itp. Takie warunki powodują, że młodzi ludzie z Nowej Huty mają utrudniony start w dorosłe życie. Młodzież nie ma zaufania do publicznych instytucji, które mają ich wspierać: nauczycieli, kuratorów. Oddziaływanie wychowawcze szkoły też jest ograniczone. Kraków ma stosunkowo rozbudowaną sieć placówek pomocy społecznej, świetlic środowiskowych itp. W Nowej Hucie nie ma natomiast miejsca, które sprzyjałyby pracy socjalnej z młodzieżą.

Cel

Praca z młodzieżą, która pozwoli im samodzielnie wkroczyć w dorosłe życie.

Sposoby realizacji celu

• udzielanie wsparcia emocjonalnego – którego nie zapewniają inni: rodzice, środowisko czy koledzy), budowanie relacji zaufania i bezpieczeństwa między młodą osobą, a jej indywidualnym opiekunem.

• motywowanie do nauki i pracy – przełamywanie postawy wyuczonej bezradności, pokazywanie, że „moje życie zależy ode mnie”.

• kształtowanie umiejętności społecznych – oferowanie pomocy psychologicznej oraz uczenie umiejętności współpracy z innymi ludźmi podczas warsztatów socjoterapeutycznych.

• pomaganie w nauce i w poszukiwaniu zatrudnienia – tak, aby poprawiły się wyniki w szkole lub młodzi ludzie usamodzielniali się życiowo.

• zagospodarowywanie czasu wolnego – udział w socjoterapeutycznych warsztatach artystycznych, rozbudzanie aspiracji młodych ludzi, i pokazywanie im sposobów samorealizacji i spędzania czasu wolnego, alternatywnych wobec ich dotychczasowych przyzwyczajeń.

Działania

• Sporządzenie Indywidualnych Planów Rozwoju.

• Warsztaty aktywizujące - prowadzone są metodami aktywnymi i dotyczą: zawierania przyjaźni, marzeń, planów na przyszłość, sposobów na radzenie sobie z agresją, komunikacji z innymi itp.

• Kursy zawodowe – np. prawa jazdy, angielskiego, kurs barmański, kosmetyczki, manikiurzystki.

• Grupy wsparcia.

Metody pracy

• Socjoterapia – socjalizacja poprzez oddziaływanie autorytetów i tworzenie pozytywnej grupy odniesienia. Opiekunowie starają się swoim przykładem pokazywać pozytywne wzorce zachowań. Przełamują samym stereotypy złego dorosłego, na którego nie można liczyć, ale przeciwko któremu łatwo się występuje. Pokazują natomiast, że można z ludźmi współdziałać, komunikować się i współpracować bez tarć i przemocy.

• Mentoring - indywidualna opieka i wspieranie w rozwoju: „jeden na jeden”, oparta na Indywidualnym Planie Rozwoju każdego z podopiecznych. Z młodymi ludźmi pracują opiekunowie (mentorzy), którzy pomagają urzeczywistnić założenia Indywidualnych Planów Rozwoju, stworzonych dla każdego z uczestników na początku projektu. Opiekun jest starszym kumplem – pomaga w nauce, wysłuchuje, pomaga rozwiązywać problemy w szkole lub w domu, a w starszej grupie dodatkowo pomaga w wyborze kursów zawodowych oraz poszukiwaniu pracy.

• Praca metodą VIT - holenderska metoda treningu komunikacji i pracy z rodziną, polegająca na nagrywaniu kamerą autentycznych, codziennych sytuacji w domu. Nagranie wraz z rodziną ogląda psycholog, który wyraźnie podkreśla mocne strony komunikacji (kontakt wzrokowy, pochwały, dawanie przestrzeni, słuchanie). VIT wykorzystuje się w pracy z wolontariuszami oraz w rodzinach, które się na to zdecydowały.

• Streetwalking – pedagogika ulicy; pedagog środowiskowy, osoba, której podstawowym miejscem pracy nie jest placówka bądź biuro, ale środowisko, którego problemy stara się rozwiązać. Klasyczny streetwalker pracuje wyłącznie na ulicy. Socjoterapeuci w projekcie zapraszali w konkretne miejsce spotkań – do Łaźni Nowej.

Realizatorzy postanowili zaangażować do pracy 14-osobową grupę studentów kierunków humanistycznych: pedagogiki, resocjalizacji po to, by nauczyć ich w praktyce pracy z trudną młodzieżą. W ten sposób wolontariusze wspomagają w działaniach właściwych opiekunów – realizatorów projektu.

Rezultaty

Zmiana postawy i sposobu działania młodzieży, która uczestniczy w projekcie:

• młodzież postawi sobie i zacznie realizować życiowe i zawodowe cele: poprawi wyniki w nauce, część z nich w ogóle wróci do szkoły albo zacznie naukę lub kurs,

• umiejętność budowania pozytywnych relacji z innymi ludźmi, opartych na zaufaniu i współpracy przełożą się pozytywnie na całe środowisko,

• poprawa wyników w nauce, powrót do nauki, znalezienie pracy,

• wolontariusze zdobędą praktyczne umiejętności w pracy z młodzieżą trudną przez co będą bardziej wartościowymi kandydatami do pracy – już z doświadczeniem zawodowym,

• młodzi ludzie będą bardziej pewni siebie, mniej konfliktowi, samodzielni i otwarci na ludzi.

Rekrutacja

Wiele organizacji skarży się, że trudno im pozyskiwać uczestników do projektów, które realizują. Krakowskie stowarzyszenia nie miały z tym problemu, choć rekrutacja wymagała czasu i nakładu pracy. Sprawdziła się przede wszystkim metoda: nie ulotki, a bezpośredni kontakt, nieformalny i kumpelski – do młodych ludzi starano się docierać w taki sposób, by od razu zyskać ich zaufanie.

W szkołach i miejscach, w których spotyka się nowohucka młodzież rozwieszono plakaty i ulotki. Streetwalkerzy pojawiali się w szkołach i podczas lekcji zachęcali uczniów do udziału w projekcie, krótko prezentując to, co mogą im zaoferować. Ważna dla projektu okazała się pozytywna rekomendacja Kuratorium Oświaty, która pozwoliła bez przeszkód wejść streetwalkerom do szkoły.

W rekrutację zaangażowano instytucje, które znały nowohuckie środowiska trudnej młodzieży. Byli to: pracownicy ośrodków pomocy społecznej, pedagodzy szkolni oraz kuratorzy społeczni. Ci sami kierowali swoich podopiecznych do programu. Czynił tak również Ośrodek Monar (młodzież starsza).

Po rozpoczęciu projektu informacja o tym, że można przyjść na spotkanie, zaczęła krążyć pocztą pantoflową – młodzi ludzie, którzy już rozpoczęli pracę ze swoimi opiekunami albo zaczęli spotykać się na spotkaniach, zachęcali do przyjścia kolegów lub rodzeństwo. Okazało się, że to jeden z najskuteczniejszych sposobów rekrutacji.